Cultuur in de Spiegel

Doel | Waarom | Wie | Contact | Nieuws | Blogs | Links | Lees meer

 

Geschiedenis in de spiegel: hoe Antwerpse leerlingen het conflict Israël-Palestina door vele ogen leren zien

 

 

De leerlingen van 6 economie-moderne talen van het Antwerpse Xaveriuscollege bestudeerden gedurende een semester het aanhoudende conflict in het Midden-Oosten. Uitgangspunt was het boek "Israël-Palestina, een tweespraak" van Ludo Abicht en André Gantman, waarin beide heren de eeuwenoude geschiedenis achter het geschil toelichten en de actuele situatie bediscussiëren. 

Terwijl de leerlingen wekelijks een hoofdstuk uit het boek lazen, kregen ze bezoek van verschillende deskundigen. Onder meer professor hedendaagse geschiedenis Bruno De Wever gaf zijn genuanceerde kijk op de gebeurtenissen. Twee langspeelfilms, 'Promises' en 'Five broken cameras' gaven het conflict een gezicht.  

Eens de scholieren voldoende kennis over de situatie vergaard hadden, onderwierpen ze hun eigen handboek geschiedenis en een Marokkaans schoolhandboek aan een grondige vergelijking. Het hoofdstuk over het Palestijns-Israëlisch conflict in de Marokkaanse cursus werd door professor Arabistiek en linguïstiek Helge Daniëls voor de gelegenheid vertaald en met de leerlingen besproken. 

Tijdens het traject vergaarden de leerlingen uit Deurne niet enkel diepgaande kennis over deze complexe problematiek, maar ook, en misschien vooral, leerden ze met een kritische blik kijken naar de informatiebronnen die hen thuis, op school en elders aangeboden worden. In de video zie je op 22'25'' hoe professor Barend van Heusden zijn theoretisch model Cultuur in de Spiegel gereflecteerd ziet in dit boeiende project.

 

Forum Da Vinci aan de slag met Cultuur in de Spiegel

Lode Vermeersch, hoofdonderzoeker, begeleidde vier pilootscholen in het kader van het onderzoek Cultuur in de Spiegel Vlaanderen. Samen met de leerkrachten zocht hij naar wat Cultuur in de Spiegel kan betekenen voor de lespraktijk. 
De leerkrachten van pilootschool Forum Da Vinci in Sint-Niklaas blikken terug op deze ervaring en vertellen hoe Cultuur in de Spiegel hen tot op de dag van vandaag inspireert. 
 

 

 

 

Jouw Cultuurspiegel: Cultuur in de klas en op school. Hoe pak jij het aan als leerkracht?

Deze gids bevat suggesties voor iedereen die actief is in het onderwijs (van kleuter tot secundair) en cultuur een plaats wil geven in de klas en/of op school. Het is geen methodeboek of handboek. Het is een leidraad die moet helpen jouw visie op cultuur in het onderwijs helder en scherp te krijgen. Met vragen, antwoorden, tips, suggesties en voorbeelden zet de bundel je op weg. Download de brochure.
 
 

Een journalistiek verslag over Cultuur in de Spiegel

Anna Luyten bezocht de pilootscholen en ging met hen in gesprek over hun ervaringen, portretteerde enthousiaste leerkrachten  en interviewde Barend van Heusden en Lode Vermeersch. Uiteraard komen daarbij kunstenaars en culturele partners in beeld. Luyten blikt ook terug op de Dag van de Cultuureducatie waar beide ministers Crevits en Gatz aanwezig waren en vertellen over een intensere samenwerking tussen onderwijs en cultuur in de toekomst. Download of bestel de brochure.
 
 

Onderzoek naar cultuureducatie

Cultuurtheorieën en wetenschappelijk onderzoek over cultuur gaan er sinds ongeveer een halve eeuw steeds nadrukkelijker van uit dat we cultuur niet mogen zien als een verzameling van objecten en producties. Het kenmerkende van cultuur zit in de betekenis die mensen er aan geven. Anders gesteld: cultuur is niet het schilderij aan de muur of de gekostumeerde acteur op het podium, maar de betekenis, het gevoel, de indruk, ... die zij maken op de museumbezoeker, het publiek, de recensent, de leerling, de samenleving.

Die betekenissen, gevoelens, indrukken, ... liggen echter niet vast in de objecten en producties. Ze zijn ook niet statisch, maar erg veranderlijk.

Cultuur moet daarom vooral worden gezien als een proces van omgaan met en interpreteren van de omringende wereld. Hoe iemand dat doet, zegt iets over die persoon. Waarom vindt de ene persoon een schilderij aangrijpend en de andere net niet? Het antwoord op deze vraag ligt niet zozeer in het schilderij als kunstobject, want dat is voor beide hetzelfde.

Het heeft vooral te maken met het verschil in de verbeelding, de persoonlijke visie, het referentiekader, de kennis, de ervaringen van de individuen. Reflectie hierover is belangrijk. In die optiek vormt cultuur een spiegel voor ons denken. In wetenschappelijke termen heet dit het vermogen tot cultureel zelfbewustzijn. Cultuureducatie helpt om dat vermogen aan te scherpen.

Het onderzoek "Cultuur in de Spiegel - Vlaanderen" heeft als doel het ontwikkelen van een referentiekader voor geïntegreerde cultuureducatie. Dit referentiekader moet o.m. tegemoet komen aan zogenaamde curriculaire discontinuïteit die vandaag in het onderwijs bestaat met betrekking tot cultuureducatie. Het onderzoek tracht ook een duidelijk antwoord te geven op de vraag wat cultuur nu eigenlijk is en wat het belang ervan is voor het onderwijs.

 

Theorie Cultuur in de Spiegel

Het uitgangspunt van het onderzoeksproject Cultuur in de Spiegel - Vlaanderen is de cultuurtheorie van Prof. dr. Barend van Heusden van de Rijksuniversiteit Groningen. In zijn publicatie "Cultuur in de Spiegel, naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs", het zogenaamde "zwarte boekje", zet hij de theorie uiteen.

 

Tussentijdse rapporten

Hier vind je de samenvattingen van de gepubliceerde rapporten van de onderzoeksfasen die al afgerond werden. Meer informatie over de looptijd en fasering van het onderzoek vind je onder 'Lees meer'.

Tussentijds rapport OF1 - Vertaling van het theoretisch kader naar de Vlaamse onderwijscontext

Tussentijds rapport OF2 - Vertaling van het theoretisch kader naar een doorlopend referentiekader

Binnen deze context verschenen nog twee publicaties. Er werd onderzoek gedaan naar de omgang met beelden in het Vlaamse onderwijs. De resultaten van dit onderzoek werden samengebracht in het rapport "Het beeld in beeld. De plaats van beeldgeletterdheid in de ontwikkelingsdoelen en eindtermen van het Vlaamse basis- en secundair onderwijs". Daarnaast is er ook een referentiekader beeldgeletterdheid beschikbaar. Naast het verduidelijken van een aantal concepten en hoe ze bij elkaar passen, geeft het een overzicht van de competenties die door beeldgeletterdheid worden gedekt en van de doelen die daartoe (moeten) worden aangeleerd.

 

Powerpoints Cultuur in de Spiegel

De volgende presentaties vatten het onderzoeksproject min of meer samen. De ppt van Lode Vermeersch geeft een overzicht van de basisprincipes bij het onderzoek, gaande van een verduidelijking van de vastellingen van cultuuronderwijs in Vlaanderen tot een uiteenzetting van de belangrijkste aspecten van de theorie.

De ppt van Barend van Heusden en Astrid Rass gaat over het onderzoek in Nederland in relatie tot cultuuronderwijs in Vlaanderen. Daarnaast geeft ze meer informatie over de vertaling naar een leerplankader en een ontwikkeltraject in scholen.

 

Publicaties uit Nederland

Bij het afsluiten van het onderzoek Cultuur in de Spiegel in Nederland stelden de onderzoekers "Cultuur in de Spiegel in de praktijk, een leerplankader cultuuronderwijs" voor. Deze publicatie vertaalt het theoretisch kader voor cultuuronderwijs naar de onderwijspraktijk.

Fianne Konings publiceerde ondertussen rond 'Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs'. Ze ontwikkelde een analyse-instrument om na te gaan in welke mate culturele instellingen een bijdrage kunnen leveren aan een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs. Enige tijd later publiceerde ze ook een aantal richtlijnen rond hetzelfde onderwerp.